Lamy og drengane

Av Torbjørn Tufte

 

 

I høve generaldirektør i Verdens Handelsorganisasjon (WTO), Pascal Lamy, si vitjing av årskonferansen til NHO tidlegare i år, har Lamy og WTO vortne presentert i media som våpendragaren til dei fattigaste landa og refsaren av vrangvilja til Noreg i landbruksforhandlingane. Eller er det slik at Lamy snarare kjempar for legitimiteten til WTO og ei ny avtale enn for interessene til utviklingslanda?

Media referer at Lamy tuktar firkløveret Japan, Sør-Korea, Noreg og Sveits fordi desse kjempar for eit sterkt vern av landbrukssektoren i WTO, ein posisjon som hevdast å vere til hinder for utvikling. I ei tale hjå New York Law School i oktober minna Lamy sjølv på at ”The WTO is not a development agency,…”. Likevel vert utsegna ”marknadsliberalisering reduserer fattigdom” stadig framstilt som ei automatisk mekanisme i samfunnsdebatten kring landbruksforhandlingane i WTO. Det er då spesielt underleg å framheve nokon av verdas største nettoimportør av landbruksvarer som bremseklossar når det gjeld handel og utviklinga i verda. …

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

 

Under dekket av å skulle verne den sårbare Australske naturen mot levande organismar frå framande kontinent har bøndene hand i hand med miljøvernarar og politikarar bygd opp eit grensevern meir effektiv enn dei mest ekstreme tollstsar, dei kallar det Bio-security.

Men no kan det vere slutt og dei fyrste som må tole smertene er fruktdyrkarane i det enorme nedbørsfeltet Murray Darling bassenget i delstatane New South Wales og Queensland. …

Les meir

Jordens treller

Av Bjørn Egil Flø

 

Når prisen for å bu i ein ombygd kjølekonteinar i ein småby langt vekk i Western Australia er høgre enn det du betalar for eit ’penthouse’ i Sydney harbour må sjølv dei mest einfaldige av oss forstå at noko er gale. Men ministrane står apatiske i ring å vitnar ei voldtekt av ein småby dei sjølve har seld for småpengar til grådige gruveselskap.

Det som vert sett på som Australias andre gruveboom slår positivt ut på nasjonalbudsjettet og er lukrativ business for cowboyane i den Australske entreprenørbransjen, men i kjølvatnet flyt lika av aboriginar og andre som budde her før invasjonen og som ikkje makta køyret. …

Les meir

Eit solbrent land

Av Bjørn Egil Flø

 

 

Welcome to John Howard’s sunburnt country” stod det å lese på banneret åt demonstrantane som møtte oss på Brisbane Internasjonale flyplass. Med praktiske råd og kreative triks om vassparing bad dei oss om å hjelpe Brisbane med å etterleve ’Level 5’ krava om vassrestriksjonar. Me lova å gjere vårt beste og spøkefullt tipsa me dei om å hente tørrsjampoen ned frå retrohylla, det ville vere nyttig i eit land der vassforbruket før fyrste restriksjon vart innført i 2005 faktisk var på heile 300 liter per dag per person.

Men tørken som har råka landet er slett ingen spøk. Bøndene i dei folkerike og sterkt tørkeramma delstatane New South Wales, Victoria og søre delar av Queensland drøymer om grøderike våtmarkar og blenkjande billabongar på Australias ’Top end’ kvar gong dei bøyer seg for å sjekke merket på enno eit kveg som har måtte gitt tapt. John Howard, som aldri har ratifisert Koyoto avtala og som heller ikkje vil tilkjenne tørken å vere ein effekt av klimaendringar, er varsam med å karakterisere dette som ei katastrofe. Likefullt vil me kanskje få sjå ei folkevandring frå sør til nord som me ikkje har sett maken til i moderne historie. …

Les meir

Ein nasjonal bløff

Av Bjørn Egil Flø

 

 

“It’s not just what you take out of life that’s important it’s what you put in to it”

Slik opnar dei New Zealandske mjølkebøndene si store kampanje “go dairy”. Unge bønder i 30 – 40 års alderen står fram å tilrår mjølkeproduksjon som eit seriøst alternativ for den som måtte ønskje eit karriereskift og som ønskjer å kome à jour i livet. Mjølkeproduksjon kan, i fylje reklamen, tilby både økonomisk tryggleik, ein spanande livsstil samt moglegheit til å arbeide saman med resten av familien.

Kampanjen hevdar å ha som mål å rekruttere fleire
folk til landbruket, men enkelte uttrykkjer likevel ein viss skepsis til kampanjen. …

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

 

I landed with every waka in Aotearoa and all iwi embrace me
I am a custom they call manaakitanga
My brother landed in the pockets of the Pakeha
He is an industry they call tourism.
My brother and I have been trying to get along ever since

Slik introduserar Steve Sole sin artikkel «Maori Tourism» i siste nummer (No 82) av New Zealand Geographic, og trekker opp hovudlinjene i den lange og konfliktfylte debatten om kommersialisering av Maori kulturen.

I motsetnad til mange andre stadar i verda har likevel Maoriane greidd å finne det ein kan kalle ein gylden middelveg og bygd opp sterke og stabile institusjonar som sikrar at store delar av inntektene frå maori turismen går til å styrke maori kulturen. …

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

 

Klokka er kvart over 5 om ettermiddagen då me landar. For ein med to vintrar etter kvarandre og New Zealands hittil kaldaste forsumar i blodet, er 28 grader celsius og ei relativ luftfuktigheit på 95 prosent nett som å gå på ein vegg.

Vanuatu airport må vere verdas raskaste internasjonale flyplass, etter knappe 25 minutt set me alt på bussen som skal frakte oss til Breaka’s Beach Resort. For det er ”Resort” dei vert kalla desse feriestadane, sjølve ordet stammar eigentleg frå gamal-fransk og tyder noko slikt som ein tilfluktsstad eller skjulestad som ein gjenoppsøkjer og kanskje er det nett det det er òg. Bak strenge portstolpar ligg ei oase av luksus og rikdom med badebasseng og swim-up-bar og kvite strender som vert raka kvar morgon før sola står opp. …

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

 

 

Det er stålkaldt og lufta er så klar som einast fjelluft kan vere. Sjølv om det enno berre er tidleg i november, noko som ikkje tilsvarar meir enn tidleg i mai på den nordlege halvkula er Kiwiane sjølve overraska over at det enno er frostnetter. Å ja det var kaldt i soveposen då eg vakna ved breidda av Mavora lake, like ved der Frodo dreiv å bala på ei av sine mange meiningslause vandringar med altfor store fotblad og med ein ring i nevane.

Området har ein estetikk som nærast er ubeskriveleg, men me hadde ikkje tid til å nyte den no. Me laut pakke saman telt og soveposar å kome oss til tilgangspunktet til Oreti elva før nokon andre rakk å kome føre oss. Klokka var kvart på seks då me kom der og det var i siste liten, ti minutt etter gleid den fyrste bilen håpefullt over bakkekammen berre for å sjå at me var før dei i dag. Ei typisk ”sight fishing” elv som Oreti har ikkje plass til meir ein eit lag av fiskarar i gongen over det same elvestrekket. Brunauren er for var til å tole å verte uroa av folk og ein støkka aure bit ikkje, so enkelt er det. Sjølv ikkje ein stor og irriterande streamer vil greie å provosere fram eit hogg. …

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

 

Bygdehøvdingane på Flø har mobilisert, dei har si fulle hyre med å vøle skaden den rurale idyll har vorte påført dei siste vekene. Ein sokalla forskar – endatil ein tidlegare sambygding – har fortalt ei anna historie frå bygda enn den me elles har lært å kjenne så godt frå eit utal aviser og magasin.

Der stod dei samla på framsida av lokalavisa, eit par av nytilflyttarane saman med ein retardert eksordførar og i midten stod sjølve arketypen av ein bygdehøvding, nærare bestemt skulelæraren og venstremannen i bygda. Og alle var dei opprørde, skulelæraren hadde endåtil mista nattesvevnen skal me tru oppslaget. Dei hevda det var noko av det største mølet dei hadde lese og at det i tillegg var ”rauvalaust” – artig ord i grunnen, det tyder noko slikt som å vere utan tyngde eller lite å ta notis av. Men kvifor lagar ein då så mykje støy kring denne saka? Om det verkeleg var så lett korleis kunne essayet då ha kraft nok til å gjere folk både svevnlaus og trasig? …

Les meir

Kom dykk opp av hengemyra

Av Bjørn Egil Flø

 

 

Dei omtalar seg som overlevarane, eller The Survivors, og utgjer omlag halvparten av bondestanden frå 1985. Det var då den New Zealandske finansministeren Roger Douglas, arkitekten bak den storstilte liberaliseringspolitikken, fjerna subsidiane til landbruket nærast over natta. Fram til då vart det meste av det Kiwiane produserte eksportert til England, men no gjorde EU reglementet sitt til at dei ikkje fekk nyte godt av det tvilsame privilegiet å vere del av The Common Welth med garanterte marknadsandelar.

Dryge 20 år etter går den New Zealandske bondeleiaren Charlie Pedersen ut å rettar ei klar melding åt sine ”subsidie- rike” kollegaer på den nordlege halvkula ”Det er liv – faktisk eit betre liv – etter subsidiane”. Sjølv om han innrømmer at omstillinga var brutal, meinar han den både var naudsynt og rett. Det 11300 mål store mjølkebruket greidde ikkje å svare utgiftene. Både han og kona Chrissie laut ut i fullt arbeid då krisa slo inn for alvor. …

Les meir