Kom dykk opp av hengemyra

Av Bjørn Egil Flø

 

 

Dei omtalar seg som overlevarane, eller The Survivors, og utgjer omlag halvparten av bondestanden frå 1985. Det var då den New Zealandske finansministeren Roger Douglas, arkitekten bak den storstilte liberaliseringspolitikken, fjerna subsidiane til landbruket nærast over natta. Fram til då vart det meste av det Kiwiane produserte eksportert til England, men no gjorde EU reglementet sitt til at dei ikkje fekk nyte godt av det tvilsame privilegiet å vere del av The Common Welth med garanterte marknadsandelar.

Dryge 20 år etter går den New Zealandske bondeleiaren Charlie Pedersen ut å rettar ei klar melding åt sine ”subsidie- rike” kollegaer på den nordlege halvkula ”Det er liv – faktisk eit betre liv – etter subsidiane”. Sjølv om han innrømmer at omstillinga var brutal, meinar han den både var naudsynt og rett. Det 11300 mål store mjølkebruket greidde ikkje å svare utgiftene. Både han og kona Chrissie laut ut i fullt arbeid då krisa slo inn for alvor. …

Les meir

The Queen’s Chain

Av Bjørn Egil Flø

 

Det kalde smeltevatnet er verken grønt eller blått anna enn det er mesta utan farge. Elva er så klar at ein må kunne sjå fisken same kvar den står i elva. Ein perfekt høl for ”sight fishing”etter brunaure, kanskje det edlaste av alt sportsfiske og noko av det som har gjort New Zealand til det mekka det er for sportsfiskarar verda over.

Eg står på ein smal og krunglete grusveg og ser bort på elva som renn stille, kald og klar tre hundre meter nedanfor meg. Mellom meg og elva går det eit hundretals sauer og nokre gess, det er med andre ord ”private property”. Inngjerda jordbruksland som bonden sjølv har rydda med sine eigne hender.

Draumen om ”Sir McLaugan”
Ein dryg kilometer, eller kanskje to, lenger framme finn eg at gjerdet endar, men einast med det føremålet å starte på nytt att. For her er nemleg bytet mot den neste bonden. Ja vel, eg hadde von om at det kanskje var ei lita stripe public land her, men den gang ei. Uansett treng ikkje det å bety så mykje for meg, for om det så var ville det neppe stå i mi makt å kome meg igjennom bushen som ville vore der i så høve. Einaste vona kunne vere om ein eller annan ”idealist” hadde spandert litt av formua sin på å få laga ein sti her. Då hadde den i så fall heitt eit eller anna Sir McLaugans Millennium Pathway liknande. Og den godaste McLaugan hadde fått skattelette for det det kosta å anlegge stien og vel så det. Kanskje hadde den forlokkande fiskehølen også fått namn etter den edle Sir’en. Kanskje viste nokon at det fyrst namnet menneske gav denne hølen var taunga ika eller noko slikt, då ville det i så fall vorte skrive, i mindre bokstavar sjølvsagt, under namnet åt Sir’en. …

Les meir

Om ei løe og Aidensfield

Av Bjørn Egil Flø

 

 

Ho ville berre verte kvitt litt dårleg samvit, eit vitnesbyrd om alt arbeidet ho ikkje rakk over. Verst var det kvar gong ho såg at vinden hadde fere med enno ein del utav veggen. Det var gjerne vårane ho såg det best, medan ho svinga kring novene med gjøsselen. Ho var så lei av alle krinkelkrokane ho måtte gjere mellom alle desse ubrukelige bygningane og verre var det med ein fôrhaustar på sida. Nei ho gledde seg til ho fekk svaret på søknaden og ho kunne få fjerne den, slik den står no er den einast til skam og vitnar om vanskjøtsel.

Svaret
Svaret kom fyrst langt utpå sumaren og var heller nedslåande. Utifrå brevet kjem det fram at kommuna hadde sendt saka til høyring hjå Fylkeskonservatoren og han har frårådd riving. Vidare står det å lese i brevet at konservatoren har vurdert løa som verneverdig. Det var merkeleg, tenkte ho … når kan konservatoren ha gjort den vurderinga… ho har ikkje fått med seg at konservatoren har vore her å gjort noko vurdering? Kva grunnlag har han til å vurdere noko som helst? Ho er snar til å bla opp vedlegget, og der finn ho brevet frå Fylkeskonservatoren til Ulstein kommune.

I brevet kan det synast som om den omtalde ”vurderinga” nok er gjort utifrå dei bileta av løa som var vedlagt søknaden om riving. Nei det var då stusseleg, tenkjer ho, kan det verkeleg vere så ille i forvaltinga då? spør ho seg sjølv. …

Les meir

Charlie Pedersen

Av Bjørn Egil Flø

 

Han er liten, og tett og held armane i kors over brystkassa. Det er noko med han der han set, nypussa og fin, som gjer at eg tenkjer attende på tidleg 80 talet. Kanskje er det den vesle barten hans, eller kanskje er det spisseskoa og skinnjakka med strikk kring livet som gjer det?

Den einaste løysinga var å røme landet sa Charlie Pedersen. Han snakka om besteforeldra sine. Bestefaren var 23 år og hadde lagt seg i hop med datera åt storbonden, det var kome så langt at resultatet var vorte synleg for dei med det skarpaste blikket i den vesle landsbyen utanfor Ribe på Sør-Jylland.

Eg er mest imponert over bestemor seier Charlie og lenar seg fram etter glaset med kaldevatten som står på bordet mellom han og intervjuaren. Bestemora var vist berre 15 år då og strengt oppdratt, og no stakk ho altså av med ein husmannsson. Og det var ikkje kva som helst for husmannsson heller, anna enn det var son åt Peder Knutsen som vist nok skulle ha vore sentral då dei danske husmannsforeiningane samla seg i ’De samvirkene danske Husmandsforeninger’ i 1910. …

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

 

Landskapet her kan minne om ein reklamefilm for dongeribrøker. Du veit dette utprega rurale som er så moderne i det meste av marknadsføringa for tida. Det heile vert forsterka av det grå og tørre vinterlandskapet som berre ein dag eller to i løpet av vinteren får oppleve snø. For slik er det her i hjartet av Otago på New Zealand, sjølv om ein i år har hatt ein av dei mest snørike vintrane på mange år er det likevel grått og tørt i sentral Otago.

Eg køyrer i retning Otautau, eigentleg utan anna mål og meining enn å gjere meg kjend med dette landet. Og sjølv om det nærmar seg timen no gjennom same landskapet greier eg ikkje å slutte å la meg fasinere av det. Det liknar ikkje på noko anna landskap eg har sett, men likevel set eg her å trur eg har sett alt før. Det næraste du kjem er om du tek bilen opp på Høvringen å køyrer nett så langt at du ser dei runde slake formasjonane av Rondane samstundes som du kan sjå ned i Gudbrandsdalen. Når du står slik så kan du la tankane dine kle heile Rondane med vårgråe kulturmarkar slik dei berre ser ut nett etter at snøen har fere og spirane enno ikkje er synlege. Så kan du fylle markane med ein sauetettleik omlag som den du kjenner frå den illustrerte barnebibelen då englane synte seg for hyrdane på markane utanfor Betlehem. Om du då i tillegg let heile Gudbrandsdalen gro att av einer og gran og let Lågen få grave seg fritt leide der det måtte passe seg har du omlag det New Zealandske landskapet. …

Les meir