bygda som vare

Av Bjørn Egil Flø Bjorn E Flo

 

DET VEKS OPP ein ny økonomi i grendene. I hjulspora etter det gamle bondesamfunnet veks det fram ein ny rural økonomi. Frå å ha produsertelgjeger med elgfall varer for eksport ut av bygda, varer som vert konsumert i byane og tettstadane under fossane, lokkar den nye bygda til seg forbrukaren for å konsumere vara i grendene. Skilnaden mellom det nye og det gamle ligg i relasjonen mellom nettopp produksjon og konsum, hevdar den britiske geografen Paul Cloke. Den ligg i at dei rurale områda og ruraliteten i aukande grad har vorte gjort til gjenstand for forbruk og ikkje einast produksjon. Les meir

Av Torbjørn Tufte

Statsvitar, AgriAnalyse

 

 

 

 

Blekket var knapt turt på framlegget om å avvikle konsesjonslovane på eigedom, før regjeringa fremja at dei vil utgreie privatisering av Statskog.

Målet om å selje seg ut av Ambita, Baneservice , Cermaq, Entra Holding, Flytoget, Mesta, SAS og Veterinærmedisinsk Oppdragssenter var alt kunngjort. Det får så vere, for fleire vil komme på denne lista i tida framover.

jakt statskog

 

Arealressursar som, skog, fisk, kontinentalsokkel og bergverksressursar er noko anna og meir alvorleg. Dette er grunnressursar for eit land. Naturressursar som er avgjerande for det meste av menneskeleg aktivitet, som vatn og luft. Det er difor grunn til å undre på om våre folkevalte politikarar eigar fellesressursane? Er dei ikkje eigentleg meir valt som forvaltarar av våre felleseigde ressursar? Forvaltarar utan rett til å selje det som tilhøyrar alle som bur og skal bu i landet. Også ungar, sjølv om dei ikkje har røysterett, er eigarar. Ungar er dei aller viktigaste eigarane. For det er dei som vil stå att med svarteper i framtida, fordi formyndaren har selt gard og grunn for å spekulere på børs.

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

Bjorn E Flo

 

 

 

 

DET ER NOKO eige med Bergen. Ikkje berre har dei eit fotballag som ingen heilt greier å forstå seg på, men dei har også så mykje meir som alle oss andre kring om i landet einast kjenner saknet av.

Royst_Omslag_sm

Mellom anna har dei eit heilt særskilt interessant miljø av tenkande. Og sist i førre månad var eg så heldig å få møte ei gruppe slike tenkjarar, ei gruppe unge intellektuelle som har gått saman om å starte eit nytt tidsskrift; Røyst. Politikk og tankeleik på venstresida er undertittelen på tidsskriftet som nyleg kom med sitt andre nummer i rekka. Formålsparagrafen deira fortel at «Røyst er eit uavhengig, tverrfagleg tidsskrift … for diskusjon og nyvinning på tvers av partilinjer på venstresida» og slik det ser ut for meg må eg sei dei fyller formålet sitt.

 

Les meir

Av Bjørn Egil Flø

Bjorn E Flo

 

Me har 5000 år med jordbrukshistorie i dette landet, men aldri har me vel hatt eit heiltidsjordbruk. Kanskje er det på tide å revitalisere kombinasjonsbonden?

 

I heile oppveksten min stod far min i veitene. Frå han mønstra av på 50-talet dyrka han jord. Fyrst på sitt eige bruk, og seinare på to nabobruk. To gongar retta han ryggen, fyrste gong i 1971, då tok han med seg dei yngste av oss på bilferie. Og i 1981 fór han og ho mor til Trøndelag. Her møtte han fleire av «bondeeliten». Dei han kjente frå avisene og som han inntil då hadde trudd på, han vitja dei på gardane deira og snakka gardsdrift og landbruk med dei, og han kjende seg jamt meir viss på at desse ikkje var hans like.

I heile min oppvekst stod far min i veitene og dyrka jord

I heile min oppvekst stod far min i veitene og dyrka jord

Han nemnde ofte turen til Trøndelag. Særleg då bror min vart gripen av investeringsiver under «gullåra» på 80-talet. «Modellane deira gjeld ikkje her», sa han, og meinte at dei gjaldt for eit anna landbruk enn det på ytre søre Sunnmøre.«Me har gjort oss for store, men ikkje store nok», sa far min. Og då visste ikkje eg, og ikkje han sjølv, at han gjorde den same analysen som den Cornell-baserte professoren i bygdesosiologi Fred Buttel. I artikkelen «The political economy of part-time farming» frå 1982, avdekte Buttel dei same klassestrukturane i landbruket som far min kjende på då han vitja storgardane i Trøndelag. Etter å ha stått i veitene i 25 år, etter å ha tredobla storleiken på farsbruket, rei han framleis på uroa om at han ikkje ville greie å henge med på kappløpet.

Les meir

Tale på Flø den 17. mai 2014

Av Bjørn Egil Flø

Bjorn E Flo

På 17. mai lyt ein snakke om grunnlova, den er forresten 200 år i dag… og det ber den også preg av.

 

Gratulerer med dagen!

Eg må innrømme at etter at eg sa ja til å halde denne tala så har eg tenkt: «veit dei eigentleg kven dei har invitert til å halde tale?». Eg meiner, rett nok er det opphaveleg ein Ytre-Fløing, men han kan fort vere noko skadde etter alle desse åra utanbygds.

17mai-flø-1

I tillegg er han Sosiolog, og det er ikkje akkurat mat for festtaler det heller. Nei altså korleis kan det vere det? Eg meinar eit fag som fant si moderne form i Noreg med teologen Eilert Sundt sin studie frå mellom anna Haramsøya ,«Om sedlighet og renslighet på Sundmøre», heiter til dømes eit av arbeida hans.

Altså, det vert ikkje festtale av slikt….. ein kan ikkje stille seg opp å snakke om sexlivet og hygienen åt nokre Nordøyingar på sjølvaste 17. mai.

Les meir

Av Rose Bergslid, Bioforsk økologisk
Bjørn Egil Flø, Bygdeforskning
Unni Støbet Lande, Bioforsk økologisk

Unni Støbet LandeBjorn E FloRose Bergslid

 

Då den relativt lite landbrukskunnige RV politikaren Liv Finstad vart sett i NRK- studio for å forsvare Raud Valallianse sitt partiprogram i 1983, vart ho konfrontert med RV`s programfesta landbrukspolitiske mål om å auke sauetalet i Noreg. I mangel av noko meir fornuftig å seie leverte ho det NRK- legenda Herbjørn Sørebø seinare skulle hevda var den mest minneverdige «one-lineren» frå alle 80-talets valsendingar. «Sauer er ålreite dyr» sa ho, og RV har vel ikkje nokon gong nådd folkedjupet betre enn med nett denne eine kommentaren.

Sau_8

For folk flest er sauer nettopp «ålreite» dyr. Ingen annan representerer vel norsk landbruk betre enn nettopp sauen. Skal landbruket portrettere seg på sin aller mest tiltalande måte, er det sauen som kjem på framsida. Kvit og fin står den der og tronar med sine to lam, inneråma i eit frodig fjellbeite. Den representerer det reine, det sunne og det smakfulle norske landbruket. Sauen er sjølve gallionsfiguren åt den multifunksjonelle landbruksskuta. Den har produsert kollektive gode som vakre landskap og biologisk mangfald og sikra ein sårt tiltrengt legitimitet åt det norske landbruket i ein stadig meir brutal marknad. Den har styrka skattebetalarane sin vilje til å betale for det norske landbruket. Og til gjengjeld har den levert levande småbruk, distriktsbusetnad, vakkert kulturlandskap, julemat og gode biotopar for sumarens ivrige pollinatorar, lenger attende enn kva sjølv historikarane evnar å tenkje. Men no røyner det på, sjølv for sauen.

Les meir

Av Erling Berge

Erling Berge

Når naturvernbyråkratiet vernar eit område, burde dei da bry seg om kva grunneigarar og bygdefolk «føler»?

 

 

laupen 17.06.09.JPG-for-web-large

Kva naturvernbyråkratar vil svare på spørsmålet veit eg ikkje. Eg veit at litt for mange av lokalbefolkninga har negative kjensler rundt vernevedtak. Og eg ser ut frå forsking i andre land at slike negative kjensler ofte har ein langsiktig negativ verknad for verneformålet. Så ut frå forskinga burde naturvernbyråkratiet opplagt bry seg om kva folk i verneområda «føler».

Les meir

Av jord lyt det kome

Av Bjørn Egil Flø

Bjorn E Flo

Verdas jordbruks og matvaresystem står overfor omfattande utfordringar på vegen inn i den post-fossile framtida. Ikkje berre lyt ein auke den totale produksjonen i takt med utviklinga i folketalet, men heile matvaresystemet treng gjerast mindre sårbart, det må tole klimaendringane og dei auka energiprisane, samstundes som det lyt minimere sit bidrag til det totale utsleppet av klimagassar.

20110226_ldp004

Jamt tittare innslag av uføreseielege vêrfenomen i kjølvatnet av klimaendringane har synt oss at me har skapt eit matvaresystem langt meir sårbart enn kva me likar å tenkje på. Titt kan me lese om flaum, turke og brann som har sett verdas matproduksjon kraftig attende med tilhøyrande bråe prishopp på mat. Me ser invasjonar av skadedyr, omfattande reduksjonar av nytte-innsektar og plante- og dyresjukdomar av mesta bibelske dimensjonar og alle veit me at noko må gjerast. Dagstøtt kan me lese rapportar som fortel oss at det moderne jordbruket er avhengig av ein energiinnputt som enkelte stadar og for enkelte produksjonar langt overgår energioutputen – ein haustar med andre ord mindre enn ein sår.

Les meir

Torbjørn TufteAv Torbjørn Tufte
Statsvitar, Agri Analyse

I siste dagane les me at «europaministar» Vidar Helgesen har pakka kofferten stappfull av einsidige innrømmingar til EU i si fyrste vitjing i Brüssel som ministar. Amerikakoffert er velkjent frå visa Julekveld i skogen, der det heiter seg at det ikkje er julenissen som bankar på døri, men derimot amerikasonen som vender attende med kofferten full av alskens herlegdomar.

Eit nyord må kanskje verte Noregskofferten, for det må for Unionen opplevast som å få julenissen på vitjing, når europaministaren trapper opp med gåvedryss frå Noreg utan vederlag. Prosenttoll på ost, lammekjøt og biffar av storfe vert nonsjalant dryssa over gåvebordet for å skape god stemning. Norske bønder og arbeidarane i matindustrien skal betale prisen for gildet.

Ikkje eit ord om at Noreg er lei av tollvernet til EU på fisk og landbruksvarer. Det burde vere rimeleg å minne vertskapet på at Noreg importerer 100 gonger meir meieriprodukt per capita enn EU gjer.

Når det gjeld den mykje såkalla proteksjonismen og tollmuren til Noreg er realitetane i handelsstatistikken at Noreg importerer 11 000 tonn ost til 5 millionar innbyggjarar, der EU importerer 80 000 tonn til 500 millionar innbyggjarar. Kring 15 prosent av forbruksmarknaden i Noreg er dekka av importert ost, medan importen utgjer godt under 1 prosent i EU. Sagt på ein anna måte, i Noreg er importen av ost 2 kg per innbyggjar, mot knappe 15 gram i Unionen. …

Les meir

Bjorn E Floanders_bryn


Av Anders Bryn. Forsker, Naturhistorisk museum, UIO
og Bjørn Egil Flø. Forsker, Norsk senter for bygdeforskning

Gjennom Klimaforliket ble flertallet i Stortinget enige om en rekke forebyggende og avdempende klimatiltak. Det mest dagsaktuelle forslaget er at skogplanting på nye arealer i Norge kan øke opptaket av klimagassen CO2, og dermed bremse drivhuseffekten. Dagens fagkunnskap tilsier at dette ikke er et effektivt klimatiltak og at de negative bivirkningene er omfattende. Dessuten vil tiltaket bidra til å legitimere dagens forbruksmønster.

Foto: Anders Bryn

Begrunnelsen for skogplanting på nye arealer kan summeres opp som følger: gjennom raskt opptak av CO2 vil ny skog gi samfunnet ekstra tid til omlegging mot mer klimavennlig forbruk, samtidig som arbeidsplasser sikres i distriktene, uutnyttet areal aktiviseres og bioenergi bindes til framtidig nytte. Ifølge utredningsarbeidet som nylig ble presentert av Miljødirektoratet, befinner de største arealene som kan tilplantes i de 4 vestlandsfylkene og i Nord-Norge. …

Les meir