Tale på Flø den 17. mai 2014

Av Bjørn Egil Flø

Bjorn E Flo

På 17. mai lyt ein snakke om grunnlova, den er forresten 200 år i dag… og det ber den også preg av.

 

Gratulerer med dagen!

Eg må innrømme at etter at eg sa ja til å halde denne tala så har eg tenkt: «veit dei eigentleg kven dei har invitert til å halde tale?». Eg meiner, rett nok er det opphaveleg ein Ytre-Fløing, men han kan fort vere noko skadde etter alle desse åra utanbygds.

17mai-flø-1

I tillegg er han Sosiolog, og det er ikkje akkurat mat for festtaler det heller. Nei altså korleis kan det vere det? Eg meinar eit fag som fant si moderne form i Noreg med teologen Eilert Sundt sin studie frå mellom anna Haramsøya ,«Om sedlighet og renslighet på Sundmøre», heiter til dømes eit av arbeida hans.

Altså, det vert ikkje festtale av slikt….. ein kan ikkje stille seg opp å snakke om sexlivet og hygienen åt nokre Nordøyingar på sjølvaste 17. mai.

Les meir

Av Rose Bergslid, Bioforsk økologisk
Bjørn Egil Flø, Bygdeforskning
Unni Støbet Lande, Bioforsk økologisk

Unni Støbet LandeBjorn E FloRose Bergslid

 

Då den relativt lite landbrukskunnige RV politikaren Liv Finstad vart sett i NRK- studio for å forsvare Raud Valallianse sitt partiprogram i 1983, vart ho konfrontert med RV`s programfesta landbrukspolitiske mål om å auke sauetalet i Noreg. I mangel av noko meir fornuftig å seie leverte ho det NRK- legenda Herbjørn Sørebø seinare skulle hevda var den mest minneverdige «one-lineren» frå alle 80-talets valsendingar. «Sauer er ålreite dyr» sa ho, og RV har vel ikkje nokon gong nådd folkedjupet betre enn med nett denne eine kommentaren.

Sau_8

For folk flest er sauer nettopp «ålreite» dyr. Ingen annan representerer vel norsk landbruk betre enn nettopp sauen. Skal landbruket portrettere seg på sin aller mest tiltalande måte, er det sauen som kjem på framsida. Kvit og fin står den der og tronar med sine to lam, inneråma i eit frodig fjellbeite. Den representerer det reine, det sunne og det smakfulle norske landbruket. Sauen er sjølve gallionsfiguren åt den multifunksjonelle landbruksskuta. Den har produsert kollektive gode som vakre landskap og biologisk mangfald og sikra ein sårt tiltrengt legitimitet åt det norske landbruket i ein stadig meir brutal marknad. Den har styrka skattebetalarane sin vilje til å betale for det norske landbruket. Og til gjengjeld har den levert levande småbruk, distriktsbusetnad, vakkert kulturlandskap, julemat og gode biotopar for sumarens ivrige pollinatorar, lenger attende enn kva sjølv historikarane evnar å tenkje. Men no røyner det på, sjølv for sauen.

Les meir

Av Erling Berge

Erling Berge

Når naturvernbyråkratiet vernar eit område, burde dei da bry seg om kva grunneigarar og bygdefolk «føler»?

 

 

laupen 17.06.09.JPG-for-web-large

Kva naturvernbyråkratar vil svare på spørsmålet veit eg ikkje. Eg veit at litt for mange av lokalbefolkninga har negative kjensler rundt vernevedtak. Og eg ser ut frå forsking i andre land at slike negative kjensler ofte har ein langsiktig negativ verknad for verneformålet. Så ut frå forskinga burde naturvernbyråkratiet opplagt bry seg om kva folk i verneområda «føler».

Les meir

Av jord lyt det kome

Av Bjørn Egil Flø

Bjorn E Flo

Verdas jordbruks og matvaresystem står overfor omfattande utfordringar på vegen inn i den post-fossile framtida. Ikkje berre lyt ein auke den totale produksjonen i takt med utviklinga i folketalet, men heile matvaresystemet treng gjerast mindre sårbart, det må tole klimaendringane og dei auka energiprisane, samstundes som det lyt minimere sit bidrag til det totale utsleppet av klimagassar.

20110226_ldp004

Jamt tittare innslag av uføreseielege vêrfenomen i kjølvatnet av klimaendringane har synt oss at me har skapt eit matvaresystem langt meir sårbart enn kva me likar å tenkje på. Titt kan me lese om flaum, turke og brann som har sett verdas matproduksjon kraftig attende med tilhøyrande bråe prishopp på mat. Me ser invasjonar av skadedyr, omfattande reduksjonar av nytte-innsektar og plante- og dyresjukdomar av mesta bibelske dimensjonar og alle veit me at noko må gjerast. Dagstøtt kan me lese rapportar som fortel oss at det moderne jordbruket er avhengig av ein energiinnputt som enkelte stadar og for enkelte produksjonar langt overgår energioutputen – ein haustar med andre ord mindre enn ein sår.

Les meir

Torbjørn TufteAv Torbjørn Tufte
Statsvitar, Agri Analyse

I siste dagane les me at «europaministar» Vidar Helgesen har pakka kofferten stappfull av einsidige innrømmingar til EU i si fyrste vitjing i Brüssel som ministar. Amerikakoffert er velkjent frå visa Julekveld i skogen, der det heiter seg at det ikkje er julenissen som bankar på døri, men derimot amerikasonen som vender attende med kofferten full av alskens herlegdomar.

Eit nyord må kanskje verte Noregskofferten, for det må for Unionen opplevast som å få julenissen på vitjing, når europaministaren trapper opp med gåvedryss frå Noreg utan vederlag. Prosenttoll på ost, lammekjøt og biffar av storfe vert nonsjalant dryssa over gåvebordet for å skape god stemning. Norske bønder og arbeidarane i matindustrien skal betale prisen for gildet.

Ikkje eit ord om at Noreg er lei av tollvernet til EU på fisk og landbruksvarer. Det burde vere rimeleg å minne vertskapet på at Noreg importerer 100 gonger meir meieriprodukt per capita enn EU gjer.

Når det gjeld den mykje såkalla proteksjonismen og tollmuren til Noreg er realitetane i handelsstatistikken at Noreg importerer 11 000 tonn ost til 5 millionar innbyggjarar, der EU importerer 80 000 tonn til 500 millionar innbyggjarar. Kring 15 prosent av forbruksmarknaden i Noreg er dekka av importert ost, medan importen utgjer godt under 1 prosent i EU. Sagt på ein anna måte, i Noreg er importen av ost 2 kg per innbyggjar, mot knappe 15 gram i Unionen. …

Les meir

Bjorn E Floanders_bryn


Av Anders Bryn. Forsker, Naturhistorisk museum, UIO
og Bjørn Egil Flø. Forsker, Norsk senter for bygdeforskning

Gjennom Klimaforliket ble flertallet i Stortinget enige om en rekke forebyggende og avdempende klimatiltak. Det mest dagsaktuelle forslaget er at skogplanting på nye arealer i Norge kan øke opptaket av klimagassen CO2, og dermed bremse drivhuseffekten. Dagens fagkunnskap tilsier at dette ikke er et effektivt klimatiltak og at de negative bivirkningene er omfattende. Dessuten vil tiltaket bidra til å legitimere dagens forbruksmønster.

Foto: Anders Bryn

Begrunnelsen for skogplanting på nye arealer kan summeres opp som følger: gjennom raskt opptak av CO2 vil ny skog gi samfunnet ekstra tid til omlegging mot mer klimavennlig forbruk, samtidig som arbeidsplasser sikres i distriktene, uutnyttet areal aktiviseres og bioenergi bindes til framtidig nytte. Ifølge utredningsarbeidet som nylig ble presentert av Miljødirektoratet, befinner de største arealene som kan tilplantes i de 4 vestlandsfylkene og i Nord-Norge. …

Les meir

Av Bjørn Egil FløBjorn E Flo

Ho ville berre verte kvitt litt «dårleg samvit», dottera til bror min, då ho leverte søknaden om å få rive den gamle løa som fylgde med tilleggsjorda ho kjøpte fyrst på 2000 talet. No gledde ho seg til ho fekk svaret på søknaden og kunne få fjerne skampletten.

Foto: Yvonne Flø

Men svaret var heller nedslåande. Kommunen hadde sendt saka til høyring hjå Fylkeskonservatoren som gjekk imot riving. Mest interessant var likevel ordlyden i brevet. Grunngjevinga bar nemleg lite konservatorfaglege argument i seg. Derimot var argumentet for bevaring at ”Flø er ein svært spennande stad…”. Og vidare seier konservatoren; ”Med tanke på turisme har Flø stort potensiale for å bli ei riktig perle”.
Så går konservatoren utanlands og meiner at ”Nordmenn verdset dei kvite tette og krunglete greske byane på øyane der”, for so å trekke inn ”Aidensfield..” som ”.. sel stort i turismesamanheng i Storbritannia, og sjølv kalde Svalbard er ein stor attraksjon”, for til slutt å hevde at ”Flø er ein slik stad dersom godt vertskap tek i mot”. Derfor kan altså ikkje fylkeskonservatoren tilrå riving.
”Dette er då vanvit”, sa ho og såg på meg.
”Kva er det dokke tenker på?”
”Dokke?”
”Ja dei er då sånn som deg alle i hop, universitetsutdanna forstårsegpåarar som har gått seg fast i ei fantasiverd og trur det går ann å leve av å selje såpe og lindukar frå ei gamal løe i sørvest kuling og regn”. …

Les meir

Av Katrina Rønningen, Forsker ved Norsk senter for bygdeforskningkatrina

 

 

Målet om økning av norsk landbruksproduksjon med 20 prosent på 20 år gjør det nødvendig å klargjøre noen av premissene. Hvordan skal denne økningen skje? Hvem skal stå for den og hvor?

Norge har siden bykset på FAOs matvareindeks i 2008 beveget seg fra multifunksjonelt landbruk og kulturlandskap som legitimering av landbrukspolitikken, til å fokusere på behovet for økt matvareproduksjon. De gamle produksjons- og beredskapsmålene er dermed rehabilitert, til stor glede for de innen landbruket som syntes fokuset på kulturlandskap og miljø som legitimering av fortsatt landbruksstøtte var klamt og nedverdigende – det er jo matprodusenter de er! Nå står altså produksjonsøkning og produktivitetsøkning i sentrum igjen. Desto større var derfor frustrasjonen under jordbruksforhandlingene i fjor, da dette ikke ble materialisert i noen betydelig økning i produsentpriser og inntekter. …

Les meir

Av Bjørn Egil FløBjorn E Flo

 

Medan fattige familiar ligg utarma og makteslause i slumbelta kring dei store byane, drikk spekulantane i Glencore – verdas største råvareselskap – kvitvin og et kanapear i sine svale airconditionerte lokalar i Baar. 

For dei feirar ein prisvekst på mat utan sidestykke i historia, råvareselskapa. Dei feirar tørken og forørkninga og folkeauken, dei feirar vestens kjøthunger, flaumskadar og dei dramatiske klimaendringane. Dei feirar energiknappleik og matkorn på tanken og dei feirar at alt saman bidreg til å sende priskurvene for matvarer til himmels og fylle lommebøkene med meir enn dei evnar å bruke. Og neste år ser ut til å bli deira beste år nokon sinne. …

Les meir

Av Torbjørn Tufte, Statsvitar, Agri AnalyseTorbjørn Tufte

I ei NTB-melding, attgjeven i mellom anna NRK, Aftenposten, VG og Dagens Næringsliv, slår jussprofessor og leiar frå EØS-utgreiinga, Fredrik Sejersted, fast: ”Selv om det kan være rom innenfor avtalen til å velge mellom ulike måter å regne ut tollsatsene på, vil enhver mekanisme som fører til økte tollsatser, gå mot selve ånden eller intensjonen i EØS-avtalens artikkel 19.”

Dette er ei spesiell ytring. Toll og tollsatsar er fastsett i WTO. Nettopp, bruk av tollsatsar er det legetime verkemidlet i WTO-regelverket. Bindingslistene i WTO definerar tollsatsane eit land har rett til å nytte. Såleis har ikkje fastsetjinga av norske tollsatsar overfor tredjeland noko med verken Artikkel 19 eller EU å gjere. Artikkel 19 i EØS-avtala er ei bilateral (tosidig) liberalisering mellom Noreg og EU. Når det vert vist til tollsatsar, ost og Artikkel 19, så er det ostekvota som er liberaliseringa Noreg og EU er samde om. Ostekvota er auka frå 4500 tonn til 7200 tonn i den siste Artikkel 19-avtala (i kraft 1/1-2012). Liberalisering i Artikkel 19-avtala er eksklusiv og importkvota på ost er øyremerka for EU. …

Les meir